آغاز عصری جدید در روابط ایالات متحده و عربستان سعودی

دیوید اتاوی

اندیشکده Wilson Center

مارس 2021

انتشار یافته‌های تحقیقات سیا مبنی بر این‌که قتل روزنامه‌نگار پیشرو، جمال خاشقچی، در سال 2018 با تصویب ولیعهد، محمد بن سلمان، صورت گرفته بود، روابط میان ایالات متحده و عربستان سعودی را وارد عصر جدیدی ساخته است.

تا پیش از این، هیچ یک از روسای جمهور ایالات متحده به قطع روابط شخصی‌اش با وارث بلافصل سعودی اقدام نکرده است. اما بایدن مصمم است بن سلمان را نه فقط در واشنگتن بلکه در سطح جهان مطرود سازد. وزارت امور خارجه نیز در اقدامی تازه محدودیت‌های ویزایی بر 76 شهروند عربستان اِعمال کرد. قانون جدید که به یاد روزنامه‌نگار فقید «تحریم خاشقچی» نامیده شده است، بر افرادی اِعمال می‌شود که به تهدید مخالفان حکومت در خارج از مرزها پرداخته‌اند. 

به منظور حفظ روابط و همکاری‌های دو کشور، بن سلمان آگاهانه از قانون «تحریم خاشقچی» و همچنین تمام تحریم‌های دیگر مستثنی شده است. اما، همان‌طور که شاهزاده ترکی الفیصل، سفیر سابق سعودی در واشنگتن اشاره کرده است، بن سلمان تا آخر عمر باید لکه ننگ این قتل را با خود حمل کند. بعید است در چند سال آینده، بن سلمان به کاخ سفید دعوت شود.

بایدن اعلام کرده است که از این به بعد تنها با ملک سلمان، پدر محمد و همتای رئیس‌جمهور ایالات متحده، صحبت خواهد کرد. اما ملک سلمان در 85 سالگی عمر خود به سر می‌برد و از سلامت جسمانی مناسبی برخوردار نیست. زمانی که او بمیرد، بایدن احتمالاً از برقراری رابطه با پادشاه جدید خودداری کند. چنین چیزی در تاریخ روابط دو کشور که به زمان جنگ جهانی دوم برمی‎گردد، بی‌سابقه است. 

 


در گذشته، روابط شخصی میان رئیس‌جمهور ایالات متحده و پادشاه سعودی از اهمیتی کلیدی در تعیین کم و کیف روابط بین دو کشور داشت. اکنون، وزیر دفاع، ژنرال لوید آستین، تنها مقام رسمی در ایالات متحده است که از اختیار دیدار و صحبت با بن سلمان برخوردار است. 

اکنون نمی‌توان پیش‌بینی کرد تیرگی روابط میان سران دو کشور، چه تأثیری بر سرنوشت بن سلمان خواهد گذاشت. ولیعهد در میان جوانان سعودی بسیار محبوب است، اما با تاکتیک‌های سنگ‌دلانه‌ای که برای کنارزدن دو ولیعهد پیشین به کار برد، از میان شاهزاده‌های ارشدتر دشمنانی برای خود تراشید.

 


رویکرد بایدن در تعامل با حاکمان سعودی در تضادی مستقیم با رویکرد رئیس‌جمهور پیشین، دونالد ترامپ، قرار دارد. ترامپ در اولین سفر خارجی خود به عربستان سعودی رفت. او در تنظیم خط‌مشی ایالات متحده در برابر ایران و همچنین حل و فصل مسأله فلسطینی‌ها، مدام با ولیعهد سعودی مشورت می‌کرد. به‌طور خاص، داماد ترامپ، جرد کوشنر، روابط کاری نزدیکی با بن سلمان داشت. 

ترامپ در نزد برخی افراد مدعی شده بود، او ولیعهد را از خشم کنگره در امان نگاه داشته است. کنگره با صدور چند قطع‌نامه خواستار تعلیق فروش سلاح به پادشاهی و مجازات آمران قتل خاشقچی شده بود، اما ترامپ همه را وتو کرد.

 


باید دید «دکترین بایدن» در قبال ولیعهد سعودی چه آثاری بر روابط میان دو کشور خواهد گذاشت. اما، به نظر بعید می‌رسد روابط دو کشور به کلی قطع شود. هیچ کدام از دو کشور خواهان چنین چیزی نیست.

فروش گسترده سلاح به پادشاهی سعودی و همکاری‌های مخفیانه در زمینه مبارزه با تروریسم، دو حوزه مهمی است که روابط دو کشور بر محور آن بنا شده است. براساس گزارش آژانس همکاری‌های امنیت دفاعی به کنگره، از سال 2010، ایالات متحده 134 میلیارد دلار تسلیحات به عربستان سعودی فروخته است. عربستان سعودی دهه‌ها است که مهم‌ترین بازار خارجی برای صنایع دفاعی آمریکا بوده است.

دولت بایدن تأکید کرده است که نسبت به دفاع از عربستان سعودی در برابر حملات خارجی متعهد است و به فروش تسلیحات دفاعی ادامه می‌دهد، اما در عین حال، اعلام کرده است که فروش سلاح‌های تهاجمی را به حالت تعلیق در خواهد آورد. دولت اکنون در حال بررسی قرارداد تسلیحاتی بعدی است. هدف احتمالاً تعیین دفاعی و یا هجومی بودن تسلیحات است. اکنون، چالش نظامی عربستان سعودی هدف قرار دادن پهپادها و موشک‌های متعلق به حوثی‌ها است که مرتب از آن طرف مرز شلیک می‌شوند. 


علاوه بر مسأله ولیعهد، چگونگی برخورد با ایران، یکی دیگر از موضوعات مهمی است که موجب اختلاف در روابط میان سعودی و ایالات متحده شده است. پس از حمله موشکی و پهپادی ایران به تأسیسات نفتی آرامکو در سپتامبر 2019 که به موجب آن ظرفیت تولید نفتی عربستان به مدت چند هفته به نصف کاهش یافت، ایران نشان داد مهم‌ترین تهدید منطقه‌ای به حساب می‌آید.

بایدن به‌منظور وسوسه ایران جهت بازگشت به برجام، دست به یک ابتکار دیپلماتیک زده است. رئیس‌جمهور پیشین، دونالد ترامپ، برجام را «بدترین» توافق ایالات متحده در طول تاریخ دیپلماتیک خودش می‌دانست و در سال 2018 ایالات متحده را از آن خارج کرد. عربستان سعودی از کارزار «فشار حداکثری» دونالد ترامپ برای تحریم اقتصادی و مالی ایران استقبال کرد. هدف از این کارزار، واداشتن ایران به مذاکره مجدد و پذیرش محدودیت‌های بیشتر بر فعالیت‌های گسترش‌طلبانه‌اش در منطقه بود. با این حال، ایران هیچ امتیازی نداد و به تدریج و یک به یک، از بسیاری از تعهداتش در برجام دست کشید.

به نظر می‌رسد عقب‌گرد بایدن از موضع سرسختانه ترامپ در قبال ایران، بر تیرگی روابط میان سعودی و ایالات متحده بیافزاید. 

 

منبع+

مشارکت
این مقاله مفید بود؟ رای‌ها: 0
جزئیات مقاله
آخرین به روز‌رسانی در: 18:20 1400/03/23
آخرین به روزرسانی توسط: (Esmaeli)
تاریخ انتشار: 19:07 1400/03/16
مقاله را به اشتراک بگذارید: 
نویسنده: Esmaeli
لینک ثابت: http://wiki.andishevarz.com/kb/261564
مقالات پیشنهادی